EMUNek euskararen erabilera areagotzeko motibazioari buruzko topaketa antolatu du irailaren 10ean eta 12an Donostiako San Telmo Museoan.

Euskararen normalizazioan, garapenean edo-eta irakaskuntzan dabiltzan eragile guztiei zuzenduta motibazioarekin lotutako hainbat gai landuko dira, jarrera eta portaerekin zerikusia dutenak.

Topaketa modu berritzailean garatu nahi da. Horretarako gai zehatzen inguruan elkarrizketak sortzeko dinamikak antolatu dira, gai horietan esperientzia duten erakundeetako pertsonekin elkarlanean. Lantaldekako dinamiken bidez, etorkizunera begira arrakastarako gakoak eta eta lanerako ildoak identifikatu nahi dira.

Besteak gaien artean, hizkuntza asertibitatea, elkarrizketa elebidunak eta TELP tailerretan lantzen ditugun gaiak jorratuko ahal izango dira topaketan.

 

motibatu-bannerra

“MOTI+BATU. Mingaina askatuz, nagiak astinduz”

  • Topaketari buruzko informazio gehiago Lantalan.com webgunean: egitaraua, egun bakoitzeko gai zehatzak, sarrera-bideo laburrak, dinamizatzaileak…
Irakurtzen jarraitu...

Psikologia zientifikoan, portaera asertiboa aztertzeko, kontuan hartzen dira portaeraren hiru maila: motorra (kanpo portaera), kognitiboa (pentsamendu ereduak) eta emozionala (sentimendu eta emozioak). Ikus ditzagun portaera asertiboaren ezaugarriak maila horietan sailkatuta:

Irakurtzen jarraitu...

TELP tailerretan hizkuntza asertibitateari buruz hitz egiten dugu. Berau praktikan jartzearen garrantzia azpimarratzen dugu. Sarrera honetan hizkuntza asertibitatea definitu eta azaltzen saiatuko gara.

Asertibitatea, kontzeptu gisa, nahiko berria da eta trebetasun sozialen kontzeptuarekin lotura
estua du. Bi kontzeptu hauek psikologia sozialaren arloan sortu ziren XX. Mendearen erdialdean,
baina benetan ezagunak 1990. hamarkadan egin ziren. Asertibitatea, kontzeptuaren hastapenetan,
pertsonen arteko harremanetan jarrera eta espresio batzuek izan zitzaketen efektu eta ondorio
negatiboak saihestera bideratuta zegoen. Azken urteetan asertibitateak eta trebetasun sozialen kontzeptuek eboluzionatu eta eremu handiagoa hartu dute. Gaur egun, pertsona arteko harremanetan besteekin harreman armoniatsu eta positiboak lortzeko konpetentzia gako bezala ikusten dira. Era honetan asertibitatea komunikazio eraginkor eta, era berean, afektiborantz bideratzen da.

Asertibitatearen definizio ugari eman dira azken urteetan. Dena den, autore gehienek
asertibitatea lotzen dute, norberaren eskubideak, iritziak eta emozioak adieraztearekin, besteen
eskubideak errespetatuz eta haiek mindu barik. Beraz, asertibitateari buruz hitz egiten dugunean, gure ikuspegiaren arabera, komunikazio portaera bati buruz ari gara. Portaera horretan norberak bere iritziak eta sentimenduak adierazten ditu, bere eskubide pertsonalak egikarituz, baina beste pertsonen eskubideak errespetatuz. Era honetan pertsona asertiboak ez du men egiten beste pertsona baten manipulazio saiakeraren aurrean, baina era berean bera ere ez da beste pertsona manipulatzen saiatzen.

https://www.flickr.com/photos/projector/2263750825/sizes/m/in/photostream/

https://www.flickr.com/photos/projector/2263750825/sizes/m/in/photostream/

Hau guztia ikusita, asertibitatea hizkuntza egoerei aplikatuta, hizkuntza asertibitatea honela definitu dezakegu: norberak bere egiten duen hizkuntzan komunikatzea ahal den guztietan, norbere eskubideak egikarituz, urratuak izan ez daitezen eskatuz eta solaskidearen eskubideak urratu gabe.

Beste era batean esanda, hizkuntza asertibitatea norberak bere egiten duen hizkuntzan ahalik eta egoera gehienetan hitz egitea da, solaskideak beste hizkuntza batean hitz egiten badigu, guk gure egiten dugun hizkuntzan jarraituko dugu, solaskidearekin komunikazioa lortzen den heinean. Komunikazioa ezinezkoa dela egiaztatuko bagenu, bakarrik orduan kontuan hartuko genuke aukera moduan hizkuntza aldatzea, eta horrela erabakiko bagenu, hizkuntzaz aldatuko genuke.

Honi buruz gehiago jakiteko: Akuilu taldeak. Euskararen aldeko eragiletza hizkutnza asertibitatearen bidetik

Hurrengo sarrera batean, hizkuntza asertibitatearen portaerazko ezaugarriak azalduko ditugu.

Irakurtzen jarraitu...

Duela pare bat aste, Amelia Barquínen blogean argitaratutako “¿Pero es que tú no sabes castellano o qué?” artikuluak zeresan ugari eman du eta bide batez,  haur eta gazteen arteko harremanetan euskarak duen lekuaren inguruan hausnartzera eraman gaitu.

“¿Pero es que tú no sabes castelano o qué?”, “Habla la lengua del país”, “El euskera es una puta mierda, habla castellano”, “A mi no me hables en euskara, haber si aprendes a hablar como es debido”, “¡Habla en cristiano!”, “¿Pero es que tu no sabes hablar?” Esaldi horiek guztiak Ameliaren blogean bilduak daude eta Euskal Herriko gazteen ahotik (bizipenetatik) jasoak. Gure ustez portaera jakin hauek ez dira gazteen artean gailentzen direnak; hala ere esanguratsua da oraindik ere, horrelakoak entzutea. Azken batean, gazteek sozializazio bidez jaso dutena erreproduzitzen dute. Esaldien bortizkeriak agian nerabezaroaren ezaugarriekin ere zerikusia izan dezake. Dena den, esaldi horien bidez berdinkideen artean erabili beharreko hizkuntza-araua azaleratzen da.

Jean Piaget psikologo ezagunaren arabera, berdinkideen arteko harremana sozializaziorako eremu garrantzitsua da. Gainera, sozializazioaren agentea den familiarekin alderatuz,  ematen diren harremanen ezaugarriak desberdinak dira. Berdinkideen artean ematen diren harremanak guraso eta seme-alaben artekoak baino demokratikoagoak izan daitezke. Piagetek esaten duenez, gurasoek duten botereagatik, portaera kodeak erakusten dizkiete seme-alabei. Berdinkideen artean, aldiz, portaera kodeak azter eta esplora daitezke.

Honekin lotuta, Kuadrillategi egitasmoaren marko teorikoak berdinkideen artean hizkuntza arauak nola ezartzen diren azaldu eta aldaketarako gako batzuk ematen ditu. Hona hemen aipu bat:

“Esan bezala talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hartu-emana. Gauzak horrela, talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hizkuntzazko jokaera, baita zein hizkuntza erabiliko den. Beste era batera esanda, taldeak arautzen du, modu aitortuan nahiz aitortu gabean, taldearen baitan kideek elkarrekin euskaraz ala erdaraz egingo duten”

Goian aipatutako adibideok taldearen hizkuntzaren jokaera-arauen adierazle dira. Kuadillategiren proposamena taldean hizkuntza aldatzeko prestutasuna edo nahia esplizitatzean datza. Proposamen horri buruzko azalpen gehiago Soziolisguistika Klusterraren lotura honetan aurki dezakezue: Kuadrillategi

Gaiak ertz asko ditu eta ez du konponbide erraza, lan eremu askotan eragin beharra dagoelako: gizarte eredu erakargarriak eskaini, gazteen taldeetan gaiari buruzko hausnarketa proposatu, aisialdia euskaraz garatu, gazte hizkera landu eta abar.

TELParen ikuspegitik, asertibitatearen bidea proposatzen dugu. Ameliaren blogean aipatu da asertibitatea eta adibide batzuk eman dira. Guk gehitzeko, esaldi bortitzei erantzuteko trebetasun sozialetan erabiltzen diren eztabaidetarako asertibitate teknikak proposatzen ditugu. Noski, kontuan izan behar da ez dagoela dena konponduko duen makila magikorik eta nork bere nortasunaren eta egoeraren arabera moldatu beharko dituela teknika horiek. Eztabaidetan erabili daitezkeen hainbat baliabide dituzue lotura honetan (31 orrialdetik aurrera): Akuilu taldeak: euskararen aldeko eragiletza hizkuntza asertibitatearen bidetik

Teknika horiez gain, portaera asertibo orokorrak lagundu egingo du berdinkideen artean errespetua lortzen. Horren harira, seme-alabei portaera asertiboa irakasteko gurasoen ereduaren garrantzia ez dugu ahaztu behar.

Irakurtzen jarraitu...

Gure lankide ohi den Inazio Usarraldek azpiko mezua bidali zigun Iruñeako taberna batean izandako esperientziaren berri emanez. Hitza berari emango diogu, gertatutakoa jakitzeko:

Ekainaren 1a, goizeko 11:00ak, Euskarabidean formazio saio bat ematen ari garela atseden tartean Hor Konpon tabernara joan gara hiru lagun zerbait hartzera. Sartu garenean, barra atzean, emakume ilehori bat dago zerbitzari eta hauxe izan da gutxi gorabehera gure elkarrizketa:

Ni: Bai, kortau deskafeinatu bat, koka kola bat…

Zerbitzaria: Ah, no, si no me hablas en castellano yo no te voy a entender, o sea que o me hablas en castellano o… Un cortao y ¿qué más? (tonu bortitzean, aurpegiko koloreak gorrituta, buelta eman eta eskatutako kafea ateratzera doala)

Ni: Koka kola bat mesedez (hatzez bat adieraziz eta urduritasunak utzitako lasaitasun handienarekin)

Z: ¡Qué no, qué no, que no! Te he dicho que no te entiendo y como no te entiendo no te voy a sacar. ¿Bueno qué? (taldeko beste bati zuzenduz, ea hark gaztelaniaz eskatzen zion lortu nahian)

Ni: Esan dizut koka kola bat, eta beste kafe bat era bai. (Patxadari heldu ezinik, urduri eta aurpegiko espresioa zein barruko tripen tsunamia kontrolatu nahian).

Z: (erre ke erre berean) Que te he dicho que si no pides en castellano no te voy a sacar. (ordurako koka kola aterea zuen eta eskatutako azkeneko kafea barra gainera ekarri zuen). Es que parece una falta de educación que si yo no entiendo…

(Puntu horretara iritsita, neka-neka eginda nengoen egoerari ezin eutsirik ia eta ez nuen jarraitu berak zabaldu zuen edukazioaren haritik. Beste bide bat hautatu nuen)

Ni: Bueno, pues ahora me va a dejar el libro de reclamaciones por favor.

Z: ¡pues no tenemos! (gogor, baina ordurako bera ere urduri zegoela nabari zen. Gauzak pentsatu gabe esaten ari zen)

Ni: ¿Cómo que no tienen? Pues tienen que tener…

Hortik aurrerakoa azkar joan zen, ekarri zuen erreklamazio orria, nik bete nuen, bera oso urduri zebilela nabaritu nion, atzera eta aurrera gelditu gabe ibili baitzen nik idazten nuen bitartean. Azkenean, idazten amaitu nuenean (horrelako giroa piztu eta gero eta aurrean zein neukan jakinda, zein hizkuntzetan egingo zenukete erreklamazioa?) deitu nion zerbitzariari eta euskaraz idatzitako erreklamazioan zer jarri nuen azaldu nion, modurik atseginenean. Erronda ordaindu eta atera ginen kafe garratz hau hartzetik.

ZER IRUDITU ZITZAIDAN LARRIENA?

-Berak erabili zuen tonu gogorrak eta kosta ahala kosta inposatu egin zidan gaztelaniaz egin behar niola. Eta hortik euskaldunok ez dugula pasa behar iruditzen zait: inon inor ez da nor beste bati nola hitz egin behar duen inposatzeko.

Beraz, oso mingarria iruditu zitzaidan bere jarrera, nire ohorea urratu zuela uste dut eta publikoari zabalik dagoen leku batean (nahiz pribatua izan) beste jokamolde batzuk erakutsi behar dituela iruditzen zait.

ZER ESKATU NUEN ERREKLAMAZIOAN?

Hurrengorako jarrera hobea azaltzea bezeroekiko eta, batez ere, hizkuntza bat erabili edo bestea erabili aukera pertsonala izan behar duela gogoraraztearekin batera, komunikazioan eragozpenak sortzen badira badaude beste modu batzuk hori adierazteko.

AMAITZEKO, NOLA SENTITU NINTZEN?

Momentuan oso trago txarra pasa nuen. Izugarri mindu nintzen. Hiru aukera neuzkan: bat, bere mailan jarri eta builaka hasi; bi, hartu, buelta eman eta ezer esan gabe ospa egin (bakarrik izan banintz hau egingo nukeen baina hiru lagun ginenez…); eta hiru, egoerari asertibitatez eutsi, eta erakutsi hizkuntzak ez zuela momentu horretan inongo eragozpenik sortzen komunikagarritasunean.

Irteeran, gustura atera nintzen nire buruarekin azkenik, pertsona horri abisu zehatza eman niola iruditzen zaidalako, ezin duela bezeroen aurrean horrela jokatu.

Horra Inaziok kontatutakoa. Eta zuk nola jokatuko zenuke horrelako egoera batean?

Irakurtzen jarraitu...