Lutxo_EgiaAurreko sarrera batean esan genizuen moduan, Lutxo Egia idazleak performance artistikoa egiten ari da:Bilbon hilabetez bizitzea Bilboko hizkuntza hegemonikoa den gaztelaniaz hitz egin gabe. 

Performancearen lehenengo astea igarota, berarekin egon gara bere esperientziaren berri izateko. Galdetu diogu ea nola sentitu den, zein estrategia erabili duen eta aurrera begira performancean zer nolako esperimentazioak egiteko asmoa duen.

Hona hemen Lutxok bota dituen ideia batzuk: “hasieran uste nuena baino askoz errazagoa da euskara hutsean komunikatzea”, “ahalduntzea praktikan jarri dut eta ondorio positiboak ematen ditu”

Hemen duzue Lutxok kontatu diguna:

Performancearen egunerokoa idazten du Lutxok BERRIAko webguneko Trantsitoak blogean.

Imaginatzen duzue performance hau kolektiboa egingo bagenu? Hizkuntza hegemoniko gabeko eguna adibidez?

Irakurtzen jarraitu...

Soka luzea ekarri du atzo Gaizka Garitanori Almeriako prentsaurrekoan gertatutakoa kazetari batzuen errespetu falta dela eta. Ikusi ez baduzue, hemen duzue bideoa:

Eredugarri Garitanoren jokaera. Norbaitek esan duen moduan, espaloitik ez jaisteko oholtzatik jaitsi da.

Twitterren #MileskerGaritano traolak abian jarri dituzte Garitanoren jokaera eskertzeko. Twitter bidez jende askok eskertu du Garitanoren jokaera, besteak beste, Patxi Baztarrikak Paul Bilbaok, Mertxe Mugikak.

Era berean, txalogarria Almeriako prentsa arduradunaren jokaera errespetua eskatuz eta ETBko kazetariarenabigarrenean ere euskaraz galdetzeagatik. Hirurei mila esker eta segi horrela. Espero dezagun gertaera honek laguntzea horrelakoak berriz gerta ez daitezen, ez Almerian, ez Euskal Herrian bertan.

Raül Agné entrenatzaileari ere berdin gertatu zitzaion duela urte batzuk:

 

Irakurtzen jarraitu...

Duela pare bat aste, Amelia Barquínen blogean argitaratutako “¿Pero es que tú no sabes castellano o qué?” artikuluak zeresan ugari eman du eta bide batez,  haur eta gazteen arteko harremanetan euskarak duen lekuaren inguruan hausnartzera eraman gaitu.

“¿Pero es que tú no sabes castelano o qué?”, “Habla la lengua del país”, “El euskera es una puta mierda, habla castellano”, “A mi no me hables en euskara, haber si aprendes a hablar como es debido”, “¡Habla en cristiano!”, “¿Pero es que tu no sabes hablar?” Esaldi horiek guztiak Ameliaren blogean bilduak daude eta Euskal Herriko gazteen ahotik (bizipenetatik) jasoak. Gure ustez portaera jakin hauek ez dira gazteen artean gailentzen direnak; hala ere esanguratsua da oraindik ere, horrelakoak entzutea. Azken batean, gazteek sozializazio bidez jaso dutena erreproduzitzen dute. Esaldien bortizkeriak agian nerabezaroaren ezaugarriekin ere zerikusia izan dezake. Dena den, esaldi horien bidez berdinkideen artean erabili beharreko hizkuntza-araua azaleratzen da.

Jean Piaget psikologo ezagunaren arabera, berdinkideen arteko harremana sozializaziorako eremu garrantzitsua da. Gainera, sozializazioaren agentea den familiarekin alderatuz,  ematen diren harremanen ezaugarriak desberdinak dira. Berdinkideen artean ematen diren harremanak guraso eta seme-alaben artekoak baino demokratikoagoak izan daitezke. Piagetek esaten duenez, gurasoek duten botereagatik, portaera kodeak erakusten dizkiete seme-alabei. Berdinkideen artean, aldiz, portaera kodeak azter eta esplora daitezke.

Honekin lotuta, Kuadrillategi egitasmoaren marko teorikoak berdinkideen artean hizkuntza arauak nola ezartzen diren azaldu eta aldaketarako gako batzuk ematen ditu. Hona hemen aipu bat:

“Esan bezala talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hartu-emana. Gauzak horrela, talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hizkuntzazko jokaera, baita zein hizkuntza erabiliko den. Beste era batera esanda, taldeak arautzen du, modu aitortuan nahiz aitortu gabean, taldearen baitan kideek elkarrekin euskaraz ala erdaraz egingo duten”

Goian aipatutako adibideok taldearen hizkuntzaren jokaera-arauen adierazle dira. Kuadillategiren proposamena taldean hizkuntza aldatzeko prestutasuna edo nahia esplizitatzean datza. Proposamen horri buruzko azalpen gehiago Soziolisguistika Klusterraren lotura honetan aurki dezakezue: Kuadrillategi

Gaiak ertz asko ditu eta ez du konponbide erraza, lan eremu askotan eragin beharra dagoelako: gizarte eredu erakargarriak eskaini, gazteen taldeetan gaiari buruzko hausnarketa proposatu, aisialdia euskaraz garatu, gazte hizkera landu eta abar.

TELParen ikuspegitik, asertibitatearen bidea proposatzen dugu. Ameliaren blogean aipatu da asertibitatea eta adibide batzuk eman dira. Guk gehitzeko, esaldi bortitzei erantzuteko trebetasun sozialetan erabiltzen diren eztabaidetarako asertibitate teknikak proposatzen ditugu. Noski, kontuan izan behar da ez dagoela dena konponduko duen makila magikorik eta nork bere nortasunaren eta egoeraren arabera moldatu beharko dituela teknika horiek. Eztabaidetan erabili daitezkeen hainbat baliabide dituzue lotura honetan (31 orrialdetik aurrera): Akuilu taldeak: euskararen aldeko eragiletza hizkuntza asertibitatearen bidetik

Teknika horiez gain, portaera asertibo orokorrak lagundu egingo du berdinkideen artean errespetua lortzen. Horren harira, seme-alabei portaera asertiboa irakasteko gurasoen ereduaren garrantzia ez dugu ahaztu behar.

Irakurtzen jarraitu...

Zarauzko EHEk ekimen interesgarria abiatu du. Hainbat egoeratan euskaraz mantendu ahal izateko zer egin dezakegun erakusten dizkiguten esketxak grabatu eta zabaltzen ari dira. Esketxek helburu pedagogikoa dute, lehenengo egin behar ez dena ikusi eta ondoren nola egin daitekeen erakusten dute. Era horretan, euskaldunei ereduak ematen dizkiete.

Hona hemen bideoak:

Pertsona bati lehenengo hitza zuzentzerakoan, utikan estereotipo eta aurreiritziak:

Publiko aurrean hitz egin behar den egoeretan ere, nola egin daitekeen proposatzen dute, eredu izatearen garrantzia gogora ekarriz:

Azkenik, lagun koadrilan  4 euskaldun + erdaldun 1 = 5 erdaldun ekuazioa apurtzeko jarraibideak ere ematen dizkigute:

Ekimen baliagarria benetan Zarauzko EHEkoek abiatu dutena. Biba zuek!

Irakurtzen jarraitu...

Aurrekoan Onintza Iruretak bizi izandako bi esperientzien berri izan dugu ARGIAko bere blogean. Donostian izozkia gaztelaniaz, Antoñanan tortilla euskaraz artikuluan azaldutakoak aukera ematen digu sailkapen soziala gure portaeran duen eraginaren inguruan hausnartzeko.

Sailkapen soziala pertsonak banako baino giza taldeetako partaide gisa antzematen ditugunean. Sexua, talde etnikoa edota adina sailkapen soziala egiteko balio diguten ezaugarriak dira, baina beste ezaugarri  asko erabiltzen ditugu sailkapen soziala egiteko.  Logotipoak, uniformeak edota lan tresnak pertsonak beraien lanaren arabera sailkatzeko balio digute. Era berean, ahoskera edota doinu baten bidez pertsona baten jatorria edota bizi den eskualdea zein den asmatzen lagundu gaitzake.

Sailkapen sozialak gizartean gure ingurunea ulertu eta modu egoki batean funtzionatzen laguntzen digu, bi helbururi jarraituz: berehala antzeman ezin daitekeen informazioa ematen du eta beharrezkoa ez den informazioa alboratzen laguntzen digu. Adibidez liburutegi batean gaudenean, apaletan liburuak kokatzen dabilen pertsona liburuzaina dela pentsatzerakoan, badakigu berak liburu bat aurkitzen lagundu gaitzakeela, eta era berean,  beharrezkoa ez dugun informazioa alboratu ahal izango dugu (bere alkandoraren kolorea, bibotea duen ala ez, eta abar), guretzat ez baitu garrantzirik kasu honetan.

Baina sailkapen sozialak ondorio negatiboak ere izan ditzake. Talde bateko partaideak benetan direna baina antzekoago antzematera eramaten gaitu. Horregatik pertsonok talde bateko partaideen antzekotasuna gehiegi antzematen dugu, talde horren aniztasunean erreparatu gabe. Era honetan herri/hiri bateko biztanle gehienak erdaldun gisa sailkatzen baditugu, biztanle horien artean euskaldunak egon daitezkeela pentsatzea zailagoa izango da. Hori dela eta, gure lehenengo hitza euskaraz  izateko aukerak gutxitzen ditugu eta ondorioz solaskidearekin euskaraz hitz egiteko aukera ez dugu antzematen. Zenbatetan gertatu zaigu denda, taberna eta antzekoetan, sailkapen sozialaren ondorioz, lehenengo hitza euskaraz egin ez eta elkarrizketa gaztelaniaz hasi eta gero konturatu solaskidea euskalduna zela?

Kasu hauetan, sailkapen sozialak euskara erabiltzeko aukerak ez murrizteko zer egin dezakegu? Sailkapen sozialek gure portaeran izan dezaketen ondorioei aurre hartzea da bide bat. Nola? lehenengo hitza, edozein toki eta egoeretan gaudela ere, euskaraz eginez. , Onintzak Antoñanan bezala, sorpresa atsegin asko jasoko ditugu.

Irakurtzen jarraitu...

TELP tailerretan parte hartutako lagun batek honako arrakasta egoera bidali digu:

Atzo semearen Waterpolo partidua ikustera joan nintzen eta lagun batekin egon nintzen. Lagun honek euskara ulertzen du eta erraztasuna ez izan arren, hitzegiteko gaitasuna badu baina gure artean beti erdaraz hitzegiten dugu. Partiduan geundela, nik berarekin beti euskaraz hitzegiten dudan beste lagun bat etorri zen eta hirurok egon ginen. Orduan, hiruron arteko elkarrizketa bihurtu zenez, biekin euskaraz hitzegitea erabaki nuen. Hasieran, lehenengo laguna moztuta geldituko ote zen pentsatu nuen eta elkarrizketa guztia euskaraz jarraitzeko ahalmena izango ote nuen zalantzak izan nituen. Baina, lagun honek euskaraz jarraitu zuen eta niretzat arrakasta egoera bat izan zen.

Egoera horretan azpimarratu nahi genuke gure lagunak bere ohituretan aldaketa bat sortzen hasteko une egokia aprobetxatu zuela (elkarrizketa bi pertsonen artekoa izatetik hiruren artekoa izatera pasatzea) eta erabakia hartu zuela (hitzez hitz: biekin euskaraz hitzegitea erabaki nuen). Bere zalantzak izan bazituen ere, horiek gainditu eta egoera arrakastatsua bihurtzea lortu zuen.

Arrakasten ildotik jarraituz, euskaratik aktibismora blogean beste arrakasta baten berri eman digute, egoera modu laburrean azalduz eta ondorio batzuk aipatuz. Merezi du irakurtzea: “¿Has visto el balón?” galderari zer erantzun.

Arrakasta txikiak direla pentsa dezake norbaitek, baina arrakasta txiki askorekin eraikitzen dira aldaketa handiak.

Irakurtzen jarraitu...

Aurreiritzi linguistikoak sarritan hizkuntza minorizatuetako hiztunoi hizkuntza portaera normalizatu bat izatea galarazten digute. Horregatik ezinbestekoa da barneratuta ditugunak detektatu eta horiek desmuntatzea. Post hau eta, etorkizunean etorriko diren beste batzuk, zeregin horretara bideratua dago.

Aurreiritzi linguistikoak, oinarri sendorik ez duten balio-judizio edo iritziak dira, hizkuntza bati edota hizkuntza baten hiztunei buruz errefusa edo arbuioa sortzeko helburua dutenak. Ez gara aurreiritzi hauekin jaiotzen, ikasi egiten ditugu familian, komunikabideetan, lagunartean, hezkuntza sisteman eta abarretan. Aurreiritziak pertsona eta belaunaldien artean transmititzen dira diskurtso eta portaeren bidez.

Aurreiritziak mota askotakoak izan daitezke, baina oinarri komuna dute: desberdintasuna mesprezatzea edota asimilazioa indartzea. Adibidez, euskararen inguruan eman diren aurreiritzi zaharrak ditugu, gaur egun gaindituta (?) omen daudenak:

Hizkuntza minorizatuen kasuan aurreiritziak banakakoen eta kolektiboaren autokontzeptuan eragina izaten dute. Era horretan gure autoestimuan ere eragiten dute.

Euskararen erabileraren kontra eragiten ari diren aurreiritzi linguistikoak indartzen dituen diskurtsoa mendeetan zehar garatu da, ehunka urte iraun duen ordezkatze linguistikoaren prozesuaren baitan. Ondorioz, barneratuta ditugun aurreiritzi horiek aldatzea denbora luzea  eskatzen du eta hainbat zailtasunei aurre egitea, ezin baita mendeetan garatu dena egun gutxi batzuetan aldatu. Baina barneratuta ditugun aurreiritziei aurre egiteko estrategia egokia da ezarritako diskurtsoa zalantzan jartzen saiatzea eta diskurtso horrek oinarrian dituen kausak ezagutzea. Hurrengo post batzuetan horretan arituko gara, aurreiritzi zehatz batzuk zalantzan jartzen hain zuzen ere. Zuei aurreiritzirik bururatzen bazaizue beldurrik gabe bidali, horiei ere aurre egingo diegu eta.

Galizia aldean ere galizieraren erabilerari kalte egiten dieten hainbat aurreiritziei aurre egin behar diete. Bertatik datorkigu bideo hau, edozein motatako aurreiritziak gainditzera animatzen gaituena:

 

Irakurtzen jarraitu...

Egun hauetan haur eta gazteen euskararen erabilerari buruzkoak puri-purian daude. Euskarak eskoletan duen tokiari buruzko azterketa egin dute Eusko Jaurlaritzak, ISEI Irakats-Sistema Ebaluatu eta Ikertzeko erakundeak, eta Soziolinguistika Klusterrak. Arrue ikerketa izena eman diote eta emaitzen txostena argitaratu dute. Emaitzek azaleratzen dute adinean aurrera joan ahala, gero eta gutxiago erabiltzen dutela euskara gazteek. Eskolan kalean eta beste eremu batzuetan baino askoz gehiago erabiltzen dute euskara, hala ere, alde nabarmenak daude ikasgelaren eta jolastokiaren artean. Jolastokian gutxiago erabiltzen da euskara.

 Gai honekin lotuta, Amelia Barquín-en blogean argitaratutako artikulua ekarri nahi dugu hona. Elkarrizketan amak euskaraz eta semeak gaztelaniaz (TELP estrategiak seme-alabekin?) izenburupean kalean emandako gertaera bat kontatzen digu. Ama batek semeari euskaraz hitz egin eta semeak gaztelaniaz erantzun dio. Dinamika hau beste kasu batzuetan ere ematen dela azaltzen du. Eta guk ere antzerako kasuren bat ikusi izan dugu kalean.

 Dinamika horren zergatietan ez gara sartuko, arrazoiak era askotakoak izan baitaitezke. Guretzat interesgarriagoa da baliabide batzuk ematea egoera horretan zer egin jakiteko. Betiere gogoratu ez dagoela egoera eta pertsona guztietarako baliagarria izan daitekeen irtenbide magiko bakarra beraz, estrategia guztien artean bakoitzak berea aukeratu behar du eta funtzionatzen badio aurrera horrekin. Funtzionatzen ez badu, beste bat probatu behar. Eta kontuan izanda estrategia garrantzitsuena eredu izatea dela, egoera guztietan euskaraz mantenduz ahalik eta gehien. Koherenteki jokatzearen garrantzia azpimarratu nahi dugu. Hizkuntza guretzat garrantzitsua dela gure ekintzekin transmititzea garrantzitsua da eta jarraian azalduko ditugun estrategiak testuinguru horretan kokatzen dira.

 Ameliak estrategia batzuk azaltzen ditu: Alde batetik umeei azalpenak ematea “ez zara konturatzen euskaraz hitz egin behar dugula euskara ez galtzeko, zure lagunek ere ikasteko, zuk hobeto ikasteko…”. Umeak behartu barik, derrigortu barik eta haserretu barik. Bestalde, Ameliaren aukera euskaraz hitz egiten ez badiote kasurik ez egitea edota bere haserrea agertzea da.

 Guri seme-alaben hizkuntza portaeran eragiteko bururatzen zaizkigun estrategiak honakoak izan daitezke:

  •  Nerabeari atentzioa deitzeko, nerabe baten gaztelerazko hizkera neurri gaineko moduan imitatzea.
  • Beste hizkuntza batean erantzutea (ingelesez, alemanez, latinez,…).
  • Ulertzen ez diogula esan behin eta berriro (tonu lasai eta axolagabean) eta eskatzen duena ez egin euskaraz eskatu arte. Ameliaren kasu ez egitearen antzerakoa izan daiteke estrategia hau.
  • Gure emozioak azaltzea, euskaraz egiten duenean edota egiten ez duenean nola sentitzen garen azaldu eta ez ahozko komunikazioarekin emozio horiek transmititu.
  • Bere portaera aldatzeko eskari asertiboa egin eskema hau jarraituz:
      1. Ez naiz ondo sentitzen erdaraz hitz egiten didazunean
      2. Nirekin hitz egiterakoan euskaraz egitea nahi nuke.
      3. Zer iruditzen zaizu? Eta bere erantzunaren zain gelditu.
  • Berari galdetzea ea zergatik egiten duen gaztelaniaz. Horren inguruko hausnarketa bultzatzeko elkarrizketa bat izan. Horretarako une egokia aukeratu behar da, toki lasai batean eta denboraz. Guk gure diskurtsoa eman baino, galderak egin berak erantzun ditzan eta horren bidez euskararen erabileraren inguruko hausnarketa.

 Horra hor proposamen batzuk. Zuei besterik bururatzen zaizue?

 

 

Irakurtzen jarraitu...

Telpzaleen galderak eta zalantzak jasotzen ari gara eta hona hemen lagun batek bidalitakoa:

Kaixo,

Nik honako egoeraen gainean gogoeta abiatu nahi dut:

Nik badakit nire osakidetzako medikua erdalduna dela. Askotan pentsatu dut joatean euskaraz egingo niola. Kasu honetan jakin badakit honen aurka bera erasokor azalduko zaidala, eta nik, TELPekoak martxan jartzeko prest naiz. (kontuan hartu beharra dago jakina, orokorrean medikuarenean joatean, gaixo eta gogo barik goazela)

Dena den, osakidetzako arauak ez ditut ezagutzen eta beste irtenbide batzuen bila nabil. Adibidez, han nagoela eta berak kontra jartzekotan:

1) Itzultzaile bat eskatu dezaket??
2) Beste mediku batek itzultzaile lanak egin ahal dizkit?
3) Zita eskatu dezaket beste egun baterako zerbitzua euskaraz jasotzeko??
4) besterik??

NIk buruan daukadan sistema hau da: arbel txiki edo libreta txiki batean euskaraz esaten diodana marraztu edo erdarara itzuli motzean.

honen harira hau ere interesgarria:

Gureaz Blai: 6. irratsaioa:

http://www.info7.com/2012/11/06/a-215/

Zalantza potoloa eta hainbat arlo ukitzen dituena. Osasun zerbitzu publikoetan euskaldunok jasan behar izaten ditugun eskubide urraketak. Horren harira Behatokiak egindako Euskara gaixo dago Osakidetzan dokumentala gogora ekarri nahi dugu, gure lagunak bidalitako zalantza batzuekin zerikusi handia duelakoan. Hona hemen:

Gogoetarako elementu horiekin, lagunok, saia gaitezen lagunaren galderei erantzutzen, zer egin egoera horretan? Zer nolako estrategiak erabili dituzue zuek antzerako egoeretan?

Irakurtzen jarraitu...