Psikologia zientifikoan, portaera asertiboa aztertzeko, kontuan hartzen dira portaeraren hiru maila: motorra (kanpo portaera), kognitiboa (pentsamendu ereduak) eta emozionala (sentimendu eta emozioak). Ikus ditzagun portaera asertiboaren ezaugarriak maila horietan sailkatuta:

Irakurtzen jarraitu...

Info7 irratiko Gureaz Blai irratsaioko aste honetako saioan lehenengo hitza euskaraz egiten ez dugunean edota euskaraz ez dakitenei lehen harreran euskaraz ez egiteak dituen ondorioak aztertu dituzte. Horretaz gain, Iñaki Arantzabal informatikariak udalen webguneetako euskara zerbitzuen inguruko aholkua eskaini du.

Hemen entzun dezakezue: Gureaz Blai 65. irratsaioa

https://www.flickr.com/photos/wjlonien/11158206434/sizes/m/in/photostream/

https://www.flickr.com/photos/wjlonien/11158206434/sizes/m/in/photostream/

 

Irakurtzen jarraitu...

Liburu interesgarria argitaratu du Karmelo Ayestak: Goza daiteke gehiago. Euskaldun baten hizkuntza-bidaia.  Bertan Karmelok euskaraz bizitzeko hautua egin eta horrek sortu dizkion bizipenetan oinarrituz hainbat gomendio ematen ditu ibilbide horri ekin nahi dion orori baliagarriak izango zaizkionak. Beste era batera esanda, egileak batean bere hizkuntza biografia eginez, hizkuntza ohiturak aldatzeko beretzat garrantzitsuak izan diren gako batzuk azaltzen ditu. Irakurtzeko modu erraz eta atseginean idatzita dago, teoria eta adibideak tartekatuz. TELP tailerretan lantzen diren hainbat gako ere azaltzen dira liburuan. Irakurgai baliagarria zalantzarik gabe.

Liburua irakokitzailea ere bada, egileak sortu duen blogean irakurleek utzi dituzten iritziak eta bizipen pertsonalak ikusita. Bereziki hunkigarria iruditu zaigu Bilboko Anek idatzitako iruzkina. Berak ere bere hizkuntza biografia idazteko baliatu du iruzkina eta azaltzen duenez, liburuak lagundu dio urteetan egindako ahaleginak eta porrotek utzitako ezintasun sentimenduak gainditzen .

Euskal hiztunen esperientziekin jarraituz, Topatu.infon ere Maddi Ane Txoperenak eguneroko interakzio batean lortutako arrakastaren berri ematen du Jarrera kontu bat artikuluan.

 

 

Irakurtzen jarraitu...

Apirilaren 5ean Euskal Herrian Euskaraz elkarteak Euskaraz Bizi Eguna ospatuko du Gasteizen. Egun horretarako egitarau zabala atontzeaz gain, bideo interesgarri bat egin dute Euskaraz Bizi Egunaren leloa, Ez gara espaloitik jaitsiko! Euskaraz bizi, azaltzeko. Ferran Suayk idatzitako Bahamarren edukazio ona” izeneko testua oinarri hartu eta hainbat pertsonek egiten diguten kontakizunean Aparheid garaian Bahamar uharteetan gertatzen zena azaltzen zaigu  eta hizkuntza minorizatuetako hiztunen jokabideekin lotzen da. Merezi du entzutea, gure hizkuntza jokabide batzuen azalpen argia baita.

 

 

Bahamar uharteko biztanle beltzen jokabidea edukazio ontzat jo dezakegu? Eta euskal hiztunok hizkuntza aldatzeko jokabidea edukazio oneko kontua da? Zergatik edukazio oneko jokabide hori bakarrik norabide bakarrekoa da, hau da, euskal hiztunak erdal hiztunarekiko?

Eta zu, oraindik espaloitik jaisten zara?

 

Irakurtzen jarraitu...

 “Biolentzia sinbolikoa sumisio gisa antzematen ez diren sumisioak lortzen dituen biolentzia da, “espektatiba kolektiboetan”, sozialki irakatsitako ideietan oinarritzen dena.”

P. Bordieu 1999

Biolentzia sinbolikoaren kontzeptua Pierre Bourdieu soziologo frantziarrak sortu zuen 70. hamarkadan. Giza zientzietan erabiltzen da menperatzaileak menperatuaren kontra erabiltzen duen fisikoa ez den zeharkako biolentzia deskribatzeko. Menperatuak ez du biolentzia mota biolentzia gisa antzematen, eta, ondorioz, dominazio egoera horren konplize bihurtzen da, konturatu gabe.

Biolentzia sinbolikoa botere harreman ez simetrikoen testuinguruan sozialki eraikitzen diren estrategien parte dira. Jarrera, keinu, portaera eta iritzi patroien bidez rol sozialak, estatusa, generoa, posizio soziala, kategoria kognitiboak eta abar erreproduzitzeko modu ezkutu eta sistematiko gisa funtzionatzen du. Kontzeptu honek, teorian desberdinak diren hainbat fenomeno ulertzen laguntzen du: menderakuntza pertsonala gizarte tradizionaletan, klase menderakuntza gizarte aurreratuetan, nazioen arteko menderakuntza harremanak (inperialismoa eta kolonialismoa) edo gizonezkoen menderakuntza emakumeengan gizarte primitibo edo modernoetan.

Biolentzia sinbolikoa, biolentzia ikusezina da, ezkutukoa edo inplizitua, eta bere atzean ezkutatzen da egoera horretan ematen diren botere harremanak. Hau da, biolentzia sinbolikoak diskriminazio sozial gisa ulertu daitekeena normal bihurtzen du, horregatik biolentzia mota honek aurkako erresistentzia txikia sortzen du.

Komunikabideek biolentzia sinbolikoa indartu eta zabaltzen laguntzen dute, sozializazio prozesuan balore, ideia eta jokabide sozial “egokiak” erreproduzituz, eta baztertu beharrekoak gaitzetsiz.

Biolentzia sinbolikoaren adibideak erraz aurki daitezke gizonen emakumeekiko  menderakuntzan, arrazismo egoeretan, homofobia egoeretan… eta hizkuntza menderakuntza egoeretan? Gure inguruan adibideak topatu ditzakegu? Biolentzia mota honetaz konturatzea sumisioan ez erortzeko lehenengo pausoa izan daiteke.

Duela gutxi argitaratutako Euskararen kate hautsiak. Hizkuntza zapalkuntzaren memoria liburuan aurki daitezke biolentzia sinbolikoaren adibideak. Hamaika telebistan liburuaren egilea den Dadid Anauti egindako elkarrizketan biolentzia sinbolikoaren adibide batzuk aipatzen dira, ageriko zapalkuntzaren adibideekin batera.

Zuen ustez, biolentzia sinboliko gisa ulertu ditzakegu ondorengo egoera hauek?

Biolentzia mota honen ezaugarri bat bere ikusezintasuna izanda ere, bururatzen zaizue beste adibiderik? 

Irakurtzen jarraitu...

Galdera horri erantzunez, hainbat arrazoi eman zituen Ainhoa Lasa  Emuneko lankide eta TELP tailerretako dinamizatzaileak  Kike Amonarrizek aurkezten duen ETB1eko Tribuaren Berbak saioan.  Urte berrirako euskararekiko asmoen gaiaren harira, euskaldunok geure artean erdaraz egiteko joeraren inguruan eta Telp tailerretako gako batzuen berri hitz egin zuten Kikek eta Ainhoak. Bien arteko elkarrizketatxoa azpiko loturan duzue: 

Zergatik egiten dugu askotan euskaldunok gure artean erdaraz?

 

 

 

 

 

 

 

Eta zuek, ba duzue zuen hizkuntza jokaerari buruzko asmo berririk 2014rako?

 

Irakurtzen jarraitu...

Duela pare bat aste, Amelia Barquínen blogean argitaratutako “¿Pero es que tú no sabes castellano o qué?” artikuluak zeresan ugari eman du eta bide batez,  haur eta gazteen arteko harremanetan euskarak duen lekuaren inguruan hausnartzera eraman gaitu.

“¿Pero es que tú no sabes castelano o qué?”, “Habla la lengua del país”, “El euskera es una puta mierda, habla castellano”, “A mi no me hables en euskara, haber si aprendes a hablar como es debido”, “¡Habla en cristiano!”, “¿Pero es que tu no sabes hablar?” Esaldi horiek guztiak Ameliaren blogean bilduak daude eta Euskal Herriko gazteen ahotik (bizipenetatik) jasoak. Gure ustez portaera jakin hauek ez dira gazteen artean gailentzen direnak; hala ere esanguratsua da oraindik ere, horrelakoak entzutea. Azken batean, gazteek sozializazio bidez jaso dutena erreproduzitzen dute. Esaldien bortizkeriak agian nerabezaroaren ezaugarriekin ere zerikusia izan dezake. Dena den, esaldi horien bidez berdinkideen artean erabili beharreko hizkuntza-araua azaleratzen da.

Jean Piaget psikologo ezagunaren arabera, berdinkideen arteko harremana sozializaziorako eremu garrantzitsua da. Gainera, sozializazioaren agentea den familiarekin alderatuz,  ematen diren harremanen ezaugarriak desberdinak dira. Berdinkideen artean ematen diren harremanak guraso eta seme-alaben artekoak baino demokratikoagoak izan daitezke. Piagetek esaten duenez, gurasoek duten botereagatik, portaera kodeak erakusten dizkiete seme-alabei. Berdinkideen artean, aldiz, portaera kodeak azter eta esplora daitezke.

Honekin lotuta, Kuadrillategi egitasmoaren marko teorikoak berdinkideen artean hizkuntza arauak nola ezartzen diren azaldu eta aldaketarako gako batzuk ematen ditu. Hona hemen aipu bat:

“Esan bezala talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hartu-emana. Gauzak horrela, talde guztiek arautzen dute nolakoa behar duen izan bere baitan kideen arteko hizkuntzazko jokaera, baita zein hizkuntza erabiliko den. Beste era batera esanda, taldeak arautzen du, modu aitortuan nahiz aitortu gabean, taldearen baitan kideek elkarrekin euskaraz ala erdaraz egingo duten”

Goian aipatutako adibideok taldearen hizkuntzaren jokaera-arauen adierazle dira. Kuadillategiren proposamena taldean hizkuntza aldatzeko prestutasuna edo nahia esplizitatzean datza. Proposamen horri buruzko azalpen gehiago Soziolisguistika Klusterraren lotura honetan aurki dezakezue: Kuadrillategi

Gaiak ertz asko ditu eta ez du konponbide erraza, lan eremu askotan eragin beharra dagoelako: gizarte eredu erakargarriak eskaini, gazteen taldeetan gaiari buruzko hausnarketa proposatu, aisialdia euskaraz garatu, gazte hizkera landu eta abar.

TELParen ikuspegitik, asertibitatearen bidea proposatzen dugu. Ameliaren blogean aipatu da asertibitatea eta adibide batzuk eman dira. Guk gehitzeko, esaldi bortitzei erantzuteko trebetasun sozialetan erabiltzen diren eztabaidetarako asertibitate teknikak proposatzen ditugu. Noski, kontuan izan behar da ez dagoela dena konponduko duen makila magikorik eta nork bere nortasunaren eta egoeraren arabera moldatu beharko dituela teknika horiek. Eztabaidetan erabili daitezkeen hainbat baliabide dituzue lotura honetan (31 orrialdetik aurrera): Akuilu taldeak: euskararen aldeko eragiletza hizkuntza asertibitatearen bidetik

Teknika horiez gain, portaera asertibo orokorrak lagundu egingo du berdinkideen artean errespetua lortzen. Horren harira, seme-alabei portaera asertiboa irakasteko gurasoen ereduaren garrantzia ez dugu ahaztu behar.

Irakurtzen jarraitu...

 ARGIAko artikulu batek familiako hizkuntza-portaera eta ereduen hausnarketa egiteko aukera ekarri digu. Mungiako Larramanedi ikastolako gurasoak kezkatuta daude euren haurrek duten erdararako joerarekin. Joera hori gero eta haur txikiagoen artean zabaltzen ari dela ikusita, egitasmo bat abian jarri dute gurasoen artean hizkuntza portaeren eta haurrei ematen dieten ereduen inguruan hausnartzeko.

Gai horri buruzko ideia interesgarriak aurki ditzakegu Paula Kasaresek idatzitako Euskararen belaunez belauneko jarraipena hizkuntza sozializazioaren paradigmatik artikuluan, zeinak Hausnartu Soziolinguistika sarien IV edizioko lehenengo saria jaso zuen. Artikuluan hizkuntzaren familia bidezko transmisioaren ohiko ikuspegia (gurasoengandik seme-alabengana) gainditu eta hizkuntza sozializazioari buruz hitz egiten du. Hizkuntza sozializazioa prozesu dinamikoa, elkarreragilea, bizitza osoa hartzen duena eta ingurumenari lotua dagoela adierazten du. Horren harira, azpimarratzen du gurasoek haurren hizkuntza jarduera eta jarrerak eratzen dituztela baina haur txikiak ez direla transmisioaren jasotzaile pasibo hutsak, baizik eta horrez gain eragile direla familian.

 Kasaresen arabera, haurrak berehala jabetzen dira hizkuntzaren erabilera-arauez, gizarte jardueretan hizkuntza nola erabiltzen den ikusita eta egoera horietan parte hartuta. Horrela, haurrek hizkuntza ez ezik, hizuntza erabiltzeko arau sozialak, hizkuntzen arteko hierarkia eta halakoak ere barneratzen dituzte. Sozializazio elebiduna izan duten haurrek bi hizkuntzak ikastearekin batera, bi kodeak nola erabili, non, norekin eta zertarako, bi kodeak noiz bereizi eta noiz nahasi ere ikasten dute.

  Gaiak heltzeko ertz asko baditu ere, horietako bat gure seme-alabei ematen diegun eredua da. Seme-alabei hizkuntza transmititzen diegunean, horrekin batera nola, noiz, norekin eta zertarako erabili ere transmititzen diegu. Ondorioz eredugarria izatea gure esku dago, ez gehiago, baina ez eta gutxiago ere. 

 Eredugarritasunaren gaia lantzeko, hemen entzun dezakezue Gureaz blai irrati saioaren 34. saioa. Besteak beste, eredugarritasuna eta aisialdiko kontsumoari buruz hitz egiten duteituzte.

Irakurtzen jarraitu...

Albert Bandura psikologo kanadiarra ezaguna da behaketak ikasketan duen eraginaren inguruko esperimentuengatik  eta horietan oinarrituz teoria kognitibo soziala garatu zuelako. Eragin handia duen psikologotzat jotzen da Bandura. Bere ustez, behaketa bidezko ikasketak garrantzia handia du sozializazio prozesuan. Kultura guztietan gizakiak behaketa bidez jasotzen ditu ereduak, ezagutzak, estrategiak, portaerak eta jarrerak. Horregatik behaketa bidezko ikasketan eredua informazio iturri bilakatzen da eta berebiziko garrantzia du portaerak, ezagutzak eta abarrak trasmititzerakoan. Teoria horren arabera, ereduak portaera bat transmititzeko eta imitatua izateko izan dezakeen efikazian eragina du, besteak beste,  ereduak esaten eta egiten duenaren arteko koherentzia.

Horren harira hausnarketarako gaia eman digu azken egunetan irakurri ditugun bi kontu:

Bata BERRIA egunkarian irakurle batek idatzitako gertaera baten inguruan: euskara sustatzeko kanpaina.

Bestea, Azkoitiko Maxixatzen Euskaldunon Elkartearen web orrialdean mintzalagun proiektuan parte hartzen duen Xiomara Galvis Azkoitiarrari egindako elkarrizketan, ea herriko jendeak euskaraz egiten dion galdetzerakoan Xiomarak emandako erantzuna:  “Bai, baina ez beti! Eta horrek asko amorratzen nau. Askotan pasatzen zait kalean norbaitekin hitz egiten hasi, eta hark niri gaztelaniaz egitea. Nik euskaraz berari eta hark niri gaztelaniaz, ridikulua da! Eta nik esaten dut: aizu, nik badakidala euskaraz!”

Behaketa bidezko ikasketaren teoriara bueltatuz, imitazioa ideia, balore eta portaera motak zabaltzeko bide garrantzitsua da gizartean. Baita ere aldaketa transkulturalak lortzeko bidea ere.

Gutako bakoitzaren hizkuntza portaera eredua da beste pertsonentzat. Gure familiakoentzat, lagunentzat, lankideentzat, ezagunentzat. Bakoitzak bere bere mailan, batzuk hedapen handiagoa eta beste batzuk txikiagoa izan dezakegu, baina eragina dugula ezin ukatu. Hortaz, ematen dugun ereduaren efikaziari dagokionez, gure esku egon daitekeen gakoetako bat esaten eta egiten dugunaren arteko koherentzia bada, efikazak gara?

 

 

 

 

Irakurtzen jarraitu...

Nereak honako galdera planteatu digu:

Pasa den egunean lagun arte eder bat elkartu ginen. Bazkariaren antolatzaileak ez du euskeraz hitz egiten eta ulertu gutxi. Bera, mahaitik jaikitzean euskaraz aritzen ginen eta esertzen zenean erregistroa aldatzen genuen erderara pasatuaz batzuk eta gutariko beste batzuek hitz egiteari uzten zuten. Harrigarriena iruditu zitzaidana izan zen, taldean hitz egiteari utzi zuenak erderaz ez egitearren bakarka, antolatzailearekin erderaz mintzazeko arazorik ez zuela. Duela gutxirarte, ez zidan ardura gehiegirik ematen baina azken aldera buruari bueltak ematen dizkiot egoera hauetan zein ote den jokabide aproposena jakiteko.

Mila esker Nerea zure galdera egiteagatik. Taldean gaudenean ala pertsona bakar batekin aurrez aurre hizkuntza portaera desberdina dugu. Nola bizi dugu egoera hori? Ea ba, Telpzaleok, zer egingo zenukete zuek egoera horretan? Nola jokatu?

Irakurtzen jarraitu...